Anna Sowa-Matalińska
PSO z języka polskiego dla klasy VI i V
Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego w kl. V – VI
opracowany na bazie:
1. Podstawy programowej kształcenia ogólnego określonej w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lutego 2002r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2002r nr51,poz.458 ze zm.).
2. Programu GWO„Między nami”, nr DKW – 4014- 37/01.
3. Podręczników języka polskiego:
a) A. Łuczak, A. Murdzek, Między nami. Podręcznik do kształcenia literackiego, kulturowego i językowego dla klasy V szkoły podstawowej,GWO.
Język polski. Zeszyt ćwiczeń dla klasy V szkoły podstawowej,GWO .
b) A. Łuczak, A. Murdzek, Między nami. Podręcznik do kształcenia literackiego,
kulturowego i językowego dla klasy VI szkoły podstawowej,GWO .
Język polski. Zeszyt ćwiczeń dla klasy VI szkoły podstawowej, GWO.
4. A. Murdzek, J. Piasta – Siechowicz, Między nami. Książka dla nauczyciela, GWO.
5. Rozporządzenia MEN z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobu
oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania
sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. nr 83, poz. 562 ze zm.)
6. Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania Szkoły Podstawowej w Wyszynach Kościelnych.
Na początku każdego roku szkolnego, najpóźniej do końca września, uczeń i jego rodzice (prawni opiekunowie) zostają zapoznani z wymaganiami edukacyjnymi z języka polskiego. Uczniowie uzyskują odnośne informacje w czasie pierwszych lekcji języka polskiego, rodzice podczas pierwszego zebrania w szkole.
Nauczyciele na podstawie opinii publicznej poradni psychologiczno - pedagogicznej, dostosowują wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się,
umożliwiające sprostanie tym wymaganiom.
OGÓLNE KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE VI
MÓWIENIE
Na poziomie podstawowym uczeń:
- jako nadawca i odbiorca komunikatu buduje spójne, logiczne wypowiedzi,posługując się poprawnym, odpowiednio dobranym słownictwem,
- formułuje pytania i odpowiedzi odpowiednie do sytuacji komunikacyjnej,
- uczestniczy w dyskusji,
- przedstawia logiczne argumenty,
- stosuje się do zasad kulturalnej dyskusji,
- opowiada, stosując różnego rodzaju wypowiedzenia,
- wzbogaca opowiadanie, wprowadzając dialog,
- opisuje swoje przeżycia w danej sytuacji, nazywa przeżycia wewnętrzne bohatera lektury,
- charakteryzuje bohatera, ocenia jego postępowanie,
- wygłasza z pamięci teksty poetyckie i prozatorskie, stosując się do zasad interpunkcji oraz intonacji zdaniowej,
- świadomie korzysta z niewerbalnych środków komunikacji i wzbogaca nimi komunikat werbalny,
- stara się zachować poprawność językową i stylistyczną wygłaszanych komunikat
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej,
- buduje spójne, poprawne pod względem językowym wypowiedzi, zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy i rodzaju adresata,
- umiejętnie korzysta z bogatego zasobu słownictwa,
- aktywnie uczestniczy w dyskusji na podany temat,
- uzasadnia swoje stanowisko przez logiczne, przekonujące argumenty poparte odpowiednimi przykładami,
- przejawia szczególną dbałość o przestrzeganie zasad kulturalnej dyskusji,
- ubarwia opowiadanie dialogiem, opisem przeżyć wewnętrznych i monologiem wewnętrznym postaci,
- za pomocą odpowiedniego słownictwa pośrednio i bezpośrednio charakteryzuje bohatera, analizuje i ocenia jego postawę, biorąc pod uwagę motywy działania i odwołując się do systemu uniwersalnych wartości moralnych,
wygłaszając teksty z pamięci, podejmuje próbę interpretacji głosowej, stosuje pauzę, dobiera odpowiednią barwę i ton głosu, zaznacza akcenty logiczne,
- wykorzystuje odpowiednio dobrane środki komunikacji niewerbalnej, dbając,aby intencja nadawcy oraz cel komunikatu językowego były czytelne dla adresata,
- stosuje normy językowe, dba o poprawność stylistyczną komunikatu, dokonuje
autokorekty wygłaszanego tekstu.
CZYTANIE
Na poziomie podstawowym uczeń:
- czyta ze zrozumieniem na poziomie semantycznym i krytyczno - twórczym odpowiednio dobrane teksty literackie,
- rozróżnia narrację pierwszoosobową i trzecioosobową,
- analizuje zależności między użytymi w utworze środkami stylistycznymi a jego treścią,
- wyróżnia postać mówiącą w różnych gatunkach i rodzajach literackich,
- rozróżnia pojęcia fabuła, akcja, wątek,
- wyróżnia rodzaje powieści i opowiadania,
- formułuje wnioski na podstawie treści wybranych z utworu epickiego i poetyckiego,
- odczytuje takie teksty kultury, jak: obraz, plakat, komiks, rzeźba,
- zauważa podobieństwa i różnice między utworem literackim a jego adaptacją filmową lub teatralną,
- dostrzega różnice w realizacji tego samego tematu lub motywu w różnych dziedzinach sztuki i w różnych formach wypowiedzi artystycznej,
- dostrzega mechanizmy oddziaływania reklamy na odbiorcę, tworzy własne reklamy.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- czyta różne teksty literackie na poziomie krytyczno- twórczym,
- rozumie funkcję użytych w utworze środków stylistycznych, odczytuje znaczenie przenośne i symboliczne odpowiednio dobranego tekstu poetyckiego i prozatorskiego,
- analizuje znaczenie postaci mówiącej w tekście,
- badając strukturę świata przedstawionego, posługuje się terminami fabuła,akcja, wątek,
- wyróżnia cechy opowiadania i różnych rodzajów powieści,na podstawie analizy treści utworów poetyckich prozatorskich
- odkrywa podstawowe prawa dotyczące człowieka i otaczającego go świata,
- analizuje i odczytuje odpowiednio dobrane teksty kultury na poziomie krytyczno -twórczym,
- porównuje utwory literackie z ich adaptacją filmową lub teatralną,
- bada zależności między tworzywem wypowiedzi artystycznej a realizacją tego samego tematu lub motywu w różnych dziedzinach sztuki,
- wypowiada opinie na temat reklam i wyjaśnia werbalne oraz niewerbalne mechanizmy oddziaływania reklamy na odbiorcę.
SŁUCHANIE
Na poziomie podstawowym uczeń:
- słucha i rozumie wypowiedzi swoich kolegów jako aktywny uczestnik sytuacji komunikacyjnej,
- dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu na np..scenkę dramatyczną, ilustrację do tekstu, piosenkę, słuchowisko, utwór poetycki.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- analizuje przenośny sens wysłuchanego tekstu,
- dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu, tworzy własne utwory inspirowane innym wysłuchanym tekstem.
PISANIE
Na poziomie podstawowym uczeń:
- tworzy dłuższe wypowiedzi za pomocą zdań pojedynczych i złożonych, poprawne pod względem językowym i stylistycznym,
- tworzy teksty informacyjne oraz teksty o charakterze instrukcji,
- wprowadza dialog do tekstu narracyjnego,
- redaguje opowiadanie odtwórcze i twórcze (wkomponowuje w nie opis przedmiotu, miejsca i cech bohatera, stosując odpowiednie słownictwo),podanie, życiorys, prostą notatkę,
- wypełnia druki urzędowe i pocztowe,
- podejmuje próby spójnego opisu dzieła plastycznego,
- streszcza tekst w porządku chronologicznym i relacjonuje wydarzenia przedstawione w utworze,
- podejmuje próby opisu postaci rzeczywistej lub literackiej, uwzględniając jej cechy charakteru i osobowości,
- sporządza plan wypowiedzi,
- stosuje zasady estetyki, graficznej organizacji tekstu oraz poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej redagowanych wypowiedzi.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- tworzy wypowiedzi zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy, rodzaju odbiorcy komunikatu oraz sytuacji komunikacyjnej,
- stosuje słownictwo odpowiednie dla rodzaju i celu wypowiedzi,
- wzbogaca tekst dialogiem charakteryzującym bohatera, wprowadza w dialog słowa narratora dystansującego się wobec wypowiedzi i działań bohatera,
- redaguje opowiadanie twórcze wzbogacone opisem przeżyć wewnętrznych bohatera oraz elementami opisu sytuacji, list oficjalny, różnego rodzaju notatki, sprawozdanie, np. z wycieczki,
- samodzielnie redaguje opis dzieła plastycznego, uwzględniając jego treści przenośne i symboliczne,
- charakteryzuje w przemyślany i pełny sposób postać rzeczywistą lub literacką; nazywa cechy charakteru, osobowości, usposobienia bohatera i ocenia jego postawę oraz postępowanie w odniesieniu do wartości etycznych, z uwzględnieniem motywów działania,
- przejawia dbałość o estetykę zapisu, poprawność językową i stylistyczną,poprawia własne błędy ortograficzne i interpunkcyjne.
SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA
OCENIANIA DLA KLASY VI
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych
na ocenę dopuszczającą.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:
MÓWIENIE
- buduje wypowiedzi na temat,
- formułuje odpowiednie do sytuacji komunikacyjnej pytania i odpowiedzi,
- przedstawia swoje zdanie w dyskusji,
- zna zasady kulturalnej rozmowy,
- stosuje w opowiadaniu wypowiedzenia proste i rozwinięte, pojedyncze i złożone,
- wprowadza dialog w mowę opowieściową,
- mówi o swoich przeżyciach w danej sytuacji, nazywa przeżycia bohatera literackiego,
- nazywa cechy bohatera, wyciąga proste wnioski dotyczące jego postępowania,
- wygłasza z pamięci teksty poetyckie lub prozatorskie,
- jako nadawca i odbiorca komunikatu korzysta z niewerbalnych środki wyrazu,
- stara się stosować do podstawowych zasad poprawności językowej.
CZYTANIE
- czyta odpowiednio dobrane teksty literackie i rozumie ich treść,
- rozróżnia narrację pierwszo- i trzecioosobową,
- rozumie zależność między użytymi w tekście środkami stylistycznymi a jego treścią,
- wyróżnia postać mówiącą w różnych gatunkach i rodzajach literackich,
- rozróżnia pojęcia fabuła, akcja, wątek,
- wie, czym się różni opowiadanie od powieści,
- dostrzega podobieństwa i różnice między światem przedstawionym w literaturze a rzeczywistością,
- odczytuje teksty kultury: komiks, obraz, rzeźbę,
- zauważa podobieństwa i różnice między utworem literackim a jego adaptacją filmową czy teatralną,
- zauważa w tekście reklamy słownictwo wyrażające perswazję.
SŁUCHANIE
- słucha wypowiedzi rozmówców,
- dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu, np. wykonuje ilustrację do tekstu, piosenki.
PISANIE
- buduje dłuższe wypowiedzi za pomocą różnych wypowiedzeń pojedynczych i złożonych,
- wplata dialog w tekst narracyjny,
- redaguje opowiadanie twórcze i odtwórcze,
- wypełnia druki urzędowe i pocztowe,
- opisuje wskazane elementy dzieła plastycznego,
- streszcza tekst w porządku chronologicznym,
- nazywa cechy charakteru i osobowości postaci literackiej,
- komponuje plan wypowiedzi,
- przestrzega podstawowych zasad poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej oraz estetyki redagowanej wypowiedzi.
NAUKA O JĘZYKU
- stosuje wiedzę językową w zakresie:
- fonetyki (zna pojęcie głoski i litery; dostrzega różnicę między głoską dźwięczną i bezdźwięczną, nosową i ustną, twardą i miękką, między zapisem a wymową głoski; dzieli wyrazy na sylaby)
- słownictwa i słowotwórstwa (dopasowuje wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne;potrafi zastosować wybrane związki frazeologiczne pochodzenia biblijnego, mitologicznego, przysłowia; rozumie znaczenie wyrazu; z pomocą nauczyciela wyróżnia części w budowie słowotwórczej wyrazu)
- fleksji (z pomocą nauczyciela rozpoznaje formę i funkcję odmiennych części mowy; wskazuje nieodmienne części mowy),
- składni (z pomocą nauczyciela rozpoznaje części zdania, zna ich funkcję składniową; odróżnia zdanie złożone współrzędnie od zdania złożonego podrzędnie).
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:
MÓWIENIE
- uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej,
- buduje spójne, logiczne wypowiedzi, posługując się poprawnym słownictwem,
- przedstawia swoje stanowisko w dyskusji, dobierając rzeczowe argumenty,
- stosuje się do zasad kulturalnej dyskusji,
- opowiada, stosując różnego rodzaju wypowiedzenia,
- wzbogaca opowiadanie dialogiem; stosuje opis własnych przeżyć, mówi o przeżyciach bohatera literackiego,
- charakteryzuje bohatera literackiego, formułuje ocenę jego postępowania,
- wygłasza teksty poetyckie i prozatorskie, stosując się do zasad poprawnej artykulacji oraz intonacji i zwracając uwagę na warstwę znaczeniową tekstu,
- świadomie korzysta z niewerbalnych środki komunikacji, takich jak gest,mimika twarzy, intonacja, pauza, dostosowując je do rodzaju komunikatu,jego odbiorców, celu wypowiedzi,
- stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej, tak aby jego wypowiedzi
były zrozumiałe dla odbiorcy.
CZYTANIE
- czyta ze zrozumieniem teksty literackie na poziomie semantycznym i samodzielnie rozwiązuje niektóre zadania świadczące o rozumieniu tekstu na poziomie krytycznym,
- analizuje zależność między użytymi w utworze środkami stylistycznymi a jego treścią,
- wyjaśnia pojęcia fabuła, akcja, wątek,
- wyróżnia rodzaje powieści,
- wnioskuje na temat otaczającej go rzeczywistości oraz miejsca człowieka w świecie na podstawie wybranych tekstów literackich,
- odczytuje plakat,
- dostrzega zależności między dziełem literackim a jego adaptacją,
- zauważa różnice w realizacji tego samego tematu i motywu w różnych dziedzinach sztuki oraz w różnych formach wypowiedzi artystycznej,
- dostrzega mechanizmy oddziaływania reklamy na jej odbiorcę.
SŁUCHANIE
- uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej przez uważne słuchanie wypowiedzi rozmówcy,
- dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu na taką formę, jak: słuchowisko, scenka dramatyczna itp.
PISANIE
- stara się zachować poprawność językową i stylistyczną dłuższych wypowiedzi zbudowanych za pomocą różnych typu wypowiedzeń,
- konstruuje teksty informacyjne oraz teksty o charakterze instrukcji,
- redaguje podanie, życiorys, samodzielną prostą notatkę,
- za pomocą odpowiedniego słownictwa wkomponowuje opis przedmiotu, miejsca, cech bohatera w opowiadanie twórcze lub odtwórcze,
- podejmuje próby spójnego opisu dzieła plastycznego,
- niezależnie od budowy utworu streszcza tekst w porządku chronologicznym, szczegółowo relacjonuje przedstawione wydarzenia,
- podejmuje próbę opisu postaci rzeczywistej lub literackiej, uwzględniając jej cechy charakteru i osobowości,
- stosuje zasady estetyki, graficznej organizacji tekstu oraz poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej redagowanych wypowiedzi.
NAUKA O JĘZYKU
- stosuje wiedzę językową w zakresie:
– fonetyki (dzieli wyrazy na litery i głoski, rozpoznaje głoski dźwięczne,bezdźwięczne, ustne, nosowe, twarde, miękkie; dzieli wyrazy na sylaby i potrafi przenieść wyraz do następnej linijki zgodnie z obowiązującymi
zasadami; dostrzega różnicę między zapisem a wymową głosek),
– słownictwa i słowotwórstwa (posługuje się słownictwem bliskoznacznym, wyrazami przeciwstawnymi, wybranymi związkami frazeologicznymi pochodzenia biblijnego i mitologicznego, przysłowiami; rozumie znaczenie wyrazu;
- wyjaśnia sens niektórych neologizmów i archaizmów; zna pojęcia wyraz podstawowy i pochodny; wyróżnia podstawę słowotwórczą, formant, rdzeń),
– fleksji (rozpoznaje w wypowiedzeniu odmienne i nieodmienne części
mowy, rozpoznaje formę odmiennych części mowy),
– składni (rozpoznaje części zdania; wyróżnia w zdaniu orzeczenie imienne
i czasownikowe; zna rodzaje podmiotu; odróżnia zdania złożone podrzędnie
i współrzędnie, spójnikowo i bezspójnikowo).
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:
MÓWIENIE
- świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej,
- buduje spójne i poprawne pod względem językowym wypowiedzi, zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy oraz adresata,
- uczestniczy w dyskusji na podany temat, przedstawia logiczne, rzeczowe argumenty poparte odpowiednimi przykładami i stosuje perswazję językową nieprzekraczającą granic kulturalnej rozmowy, tak aby przekonać pozostałych jej uczestnik do przyjęcia jego stanowiska,
- wzbogaca wypowiedzi o niewerbalne środki wyrazu, dobrane odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej,
- stosuje w swoich wypowiedziach dialog, opis przeżyć wewnętrznych,
- charakteryzuje bohatera literackiego; ocenia jego postawy i postępowanie,uwzględniając motywy działania,
wygłaszając tekst poetycki lub prozatorski, stosuje pauzę, dobiera odpowiednio barwę i ton głosu, zaznacza akcenty logiczne, tak aby zwrócić uwagę odbiorcy na warstwę znaczeniową utworu,
- zwraca uwagę na poprawność językową i stylistyczną swoich wypowiedzi.
CZYTANIE
- czyta różne teksty literackie na poziomie krytyczno -twórczym,
- rozumie funkcję użytych w utworze środków stylistycznych oraz znaczenie postaci mówiącej w tekście,
- posługuje się terminami fabuła, akcja, wątek,
- wyróżnia cechy różnych rodzajów powieści i opowiadania,
- na podstawie analizy utworów literackich odkrywa podstawowe prawa dotyczące człowieka i otaczającego świata,
- analizuje treści pozaliterackich tekstów kultury,
- porównuje utwory literackie z ich adaptacją filmową lub teatralną,
- dostrzega zależność między realizacją tematu dzieła a jego tworzywem,
- wypowiada opinie na temat reklam i dostrzega werbalne oraz niewerbalne mechanizmy oddziaływania na odbiorcę.
SŁUCHANIE
analizuje przenośny sens wysłuchanego tekstu,
dokonuje w dowolnej formie przekładu intersemiotycznego wysłuchanego
komunikatu.
PISANIE
- konstruuje wypowiedzi zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy, odbiorcy komunikatu oraz sytuacji komunikacyjnej,
- stosuje słownictwo odpowiednie do rodzaju i celu wypowiedzi,
- wzbogaca tekst dialogiem charakteryzującym bohatera,
- redaguje opowiadanie twórcze z elementami opisu przeżyć wewnętrznych bohatera, notatkę, sprawozdanie,
- opisując dzieło plastyczne, zauważa jego sens przenośny,
- charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą, nazywa cechy jej charakteru, osobowości i usposobienia, zauważa motywy działania,
- dba o estetykę zapisu, poprawność językową i stylistyczną redagowanego tekstu.
NAUKA O JĘZYKU
- umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie:
-fonetyki (dostrzega różnicę między wymową a zapisem głosek, oznacza miękkość głoski przez znak zmiękczenia oraz i
– słownictwa i słowotwórstwa (dobiera odpowiednio słownictwo bliskoznaczne w wypowiedzi w celu uniknięcia powtórzeń; stosuje w wypowiedziach pisemnych lub ustnych wyrazy przeciwstawne, związki frazeologiczne i przysłowia, a także powiedzenia związane z regionem;
-rozumie funkcję neologizm i archaizm w tekście, wyjaśnia ich sens;
-bada budowę słowotwórczą wyrazu; tworzy rodzinę wyrazów; tworzy definicję słowotwórczą wyrazu),
– fleksji (rozpoznaje odmienne i nieodmienne części mowy, nazywa je i określa formę gramatyczną, rozumie ich funkcję w zdaniu, poprawnie stosuje je w wypowiedzi, w szczególności formy czasowników zakończonych na
-no, -to, nieregularnie odmieniających się rzeczownik, formy proklityczne i enklityczne zaimki, liczebniki w związku z rzeczownikiem),
– składni (rozpoznaje części zdania pojedynczego; nazywa typy orzeczenia
– imienne i czasownikowe oraz podmiotu – gramatyczny, domyślny, logiczny, zbiorowy; rysuje wykres logiczny zdania pojedynczego; rozróżnia zdania złożone podrzędnie i współrzędnie; stosuje zasady interpunkcji wypowiedzenia pojedynczego i złożonego).
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:
MÓWIENIE
jako świadomy uczestnik sytuacji komunikacyjnej nawiązuje kontakt, podtrzymuje go oraz dobiera formę komunikatu w zależności od celu wypowiedzi i rodzaju odbiorcy,
- różnicuje swoje wypowiedzi stylistycznie, dba o ich poprawność językową,korzysta z bogatego słownictwa, stosuje odpowiednio dobrane do sytuacji komunikacyjnej niewerbalne środki wyrazu, aby komunikat stał się w pełni czytelny dla odbiorcy,
- aktywnie uczestniczy w dyskusji na tematy związane z rzeczywistością oraz dotyczące lektury; wprowadza w temat rozmowy; przekonuje do swojego zdania, udowadniając racje w sposób rzeczowy i logiczny; posługuje się informacją, cytatem z danego źródła; nawiązuje do wypowiedzi interlokutorów,
- wyciąga wnioski, dokonuje podsumowania rozmowy, modyfikuje własne poglądy;
- dba o poprawność językową wypowiedzi oraz o przestrzeganie przez dyskutanta zasad kulturalnej rozmowy,
- ubarwia wypowiedzi dialogiem, opisem przeżyć wewnętrznych, monologiem wewnętrznym postaci,
- stosuje charakterystykę bezpośrednią bohatera, wykorzystując bogate słownictwo nazywające cechy; stosuje charakterystykę pośrednią uwzględniającą motywy działania postaci;
- dokonuje oceny moralnej bohatera w odwołaniu do uniwersalnych wartości etycznych,
- wygłaszając tekst poetycki lub prozatorski z pamięci, podejmuje próbę jego interpretacji głosowej,
- dokonuje autokorekty językowej i stylistycznej wygłaszanego komunikatu.
CZYTANIE
- odczytuje tekst poetycki i prozatorski na poziomie przenośnym i symbolicznym,analizując konstrukcję i warstwę znaczeniową utworu, bierze pod uwagę funkcję osoby mówiącej w tekście,badając strukturę świata przedstawionego, dostrzega mechanizmy rozwoju fabuły, akcji, głównych wątków utworu prozatorskiego,
- na podstawie analizy utworów literackich podejmuje próbę interpretacji znaczenia i miejsca człowieka w świecie,
- odczytuje inne odpowiednio dobrane teksty kultury na poziomie krytyczno -twórczym,
- analizuje treść oraz tworzywo adaptacji filmowej lub teatralnej dzieła literackiego,
- bada zależność między tworzywem dzieła a realizacją tego samego tematu lub motywu w różnych dziedzinach sztuki,
- wyjaśnia mechanizmy oddziaływania reklam.
SŁUCHANIE
- dostrzega przenośny sens wysłuchanego tekstu,
- tworzy własne utwory inspirowane wysłuchanym tekstem,
- potrafi sporządzić notatkę w wybranej przez siebie formie na podstawie wysłuchanego tekstu.
PISANIE
- pisze różnorodne wypowiedzi, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,poprawne pod względem językowym, stylistycznym, ortograficznym oraz interpunkcyjnym,
- wprowadza do dialogu słowa narratora dystansującego się wobec wypowiedzi i działań bohaterów,
- pisze opowiadanie twórcze z elementami opisu sytuacji, list oficjalny, notatkę w formie ciągłej, mapy mentalnej, schematu,
- wyjaśnia treści przenośne i symboliczne oraz konteksty interpretacyjne w opisie dzieła plastycznego,
- w sposób pełny i przemyślany charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą,
- przedstawia wszystkie możliwe motywy jej działania, ocenia postępowanie w odniesieniu do wartości etycznych,
- poprawia własne błędy językowe i stylistyczne.
NAUKA O JĘZYKU
- sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie:
– fonetyki (stosuje wiadomości dotyczące różnicy między zapisem a wymową głosek oraz funkcji głoski i w wyrazie),
– słownictwa i słowotwórstwa (korzysta z bogatego zasobu słownictwa, stosując wyrazy bliskoznaczne; dba o poprawność stylistyczną tekstu; ilustruje wypowiedzi odpowiednio dobranymi związkami frazeologicznymi i przysłowiami; wyjaśnia znaczenie wyrazu na podstawie ich etymologii;
- wyjaśnia zmiany znaczenia wyrazu; bada funkcję neologizmu i archaizmu w tekście; analizuje budowę słowotwórczą wyrazu; porządkuje rodziny wyrazów),
– fleksji (poprawnie używa w wypowiedzeniach ustnych i pisemnych form odmiennych i nieodmiennych części mowy, analizuje ich funkcję w zdaniu;
- dokonuje rozbioru gramatycznego wypowiedzenia pojedynczego),
– składni (dokonuje analizy logicznej wypowiedzenia pojedynczego; rysuje wykresy logiczne zdań pojedynczych z różnymi typami orzeczeń i podmiotów,schematy wypowiedzeń złożonych współrzędnie i podrzędnie;
- rozpoznaje i konstruuje zdania bezpodmiotowe; dba o poprawność interpunkcyjną wypowiedzeń pojedynczych i złożonych).
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:
MÓWIENIE
- buduje twórcze, bezbłędne pod względem językowym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej wypowiedzi, w których się swobodnie posługuje werbalnymi i niewerbalnymi środkami wyrazu,
- rozpoczyna i podtrzymuje dyskusję na tematy związane z lekturą; rzeczowo, z zachowaniem zasad kulturalnej rozmowy ocenia stanowiska dyskutanta i podaje propozycje rozwiązania problemu,
- swobodnie się posługuje różnymi formami opowiadania i opisu,
- w sposób pełny i logiczny charakteryzuje bohatera lektury,
- wygłaszając tekst z pamięci, dokonuje jego interpretacji głosowej.
CZYTANIE
- odczytuje sens utworów poetyckich, prozatorskich i innych dzieł kultury (również spoza listy lektur przewidzianej programem nauczania) na poziomie krytyczno -twórczym, uwzględniając ich strukturę i treści przenośne oraz
symboliczne; odwołuje się do kontekstów kulturowych.
SŁUCHANIE
- analizuje i wykorzystuje w nowych sytuacjach komunikacyjnych informacje wybrane z wysłuchanego tekstu,
- analizuje i interpretuje przenośny sens wysłuchanego tekstu artystycznego.
PISANIE
- swobodnie się posługuje wszystkimi przewidzianymi w programie formami wypowiedzi pisemnej, a ponadto tworzy własne teksty, ciekawe pod względem treści i stylu, bezbłędne językowo,
- formułuje wypowiedzi na temat przeczytanych lektur (także spoza listy lektur przewidzianych programem nauczania).
NAUKA O JĘZYKU
- świadomie stosuje wiedzę językową w zakresie treści przewidzianych programem nauczania fonetyki, słownictwa i słowotwórstwa, fleksji oraz składni;przestrzega norm poprawnościowych w formułowanych wypowiedziach,
-
samodzielnie poszerza wiedzę językową o treści spoza programu nauczania w klasie VI.
OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA
DLA KLASY V
Mówienie
Na poziomie podstawowym uczeń:
- nawiązuje kontakt werbalny z rówieśnikami (praca zbiorowa, grupowa)i nauczycielem,
- bierze udział w rozmowie na określony temat; formułuje adekwatne do danej sytuacji pytania i odpowiedzi,
- buduje spójne i logiczne wypowiedzi,
- umie opowiadać i streszczać teksty fabularne z zachowaniem porządku chronologicznego, opisywać przedmiot, krajobraz, wygląd fikcyjnej lub rzeczywistej postaci,
- dostosowuje wypowiedź do sytuacji komunikacyjnej,
- wyraża polecenie, prośbę,
- tworzy wypowiedź o charakterze zaproszenia, przeprosin, odmowy,
- wygłasza tekst z pamięci, zwraca uwagę na słowa kluczowe, zmienia tempo,posługuje się pauzą,
- stara się zachować poprawność językową wypowiedzi, stosuje się do uwag nauczyciela, wyraża gotowość
doskonalenia swoich umiejętności,
- korzysta z niewerbalnych środków wypowiedzi w celu wzbogacenia komunikatu werbalnego.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- podtrzymuje kontakt werbalny z rówieśnikami i nauczycielem, aby wykonać,sprawdzić i poprawić lub udoskonalić wykonywane zadania,
- bierze aktywny udział w dyskusji na temat codzienności czy tekstu kultury(rozpoczyna, podtrzymuje, kończy rozmowę),
- przedstawia własny punkt widzenia i popiera swoje stanowisko argumentami z życia, lektury itp., stosuje odpowiednio dobrane słownictwo,
- barwnie opowiada teksty fabularne, opisuje, dobierając odpowiednie środki językowe,
- tworzy różnorodne komunikaty w zależności od celu wypowiedzi, sytuacji nadawczo -odbiorczej,
- wyraża obietnicę, zachętę, współczucie, zwątpienie,
- potrafi żartować z zachowaniem granic norm obyczajowych, dostosowuje wypowiedź do adresata i sytuacji,
- wygłaszając tekst z pamięci, zwraca uwagę słuchacza na ważne treści,zmusza do refleksji nad wygłoszonym utworem (zaznacza akcenty logiczne,stosuje pauzę, posługuje się barwą i tonem głosu),
- stosuje się do norm językowych,
- świadomie, w zależności od celu wypowiedzi, dobiera pozawerbalne środki porozumiewania się tak, aby jego komunikat był pełny i czytelny dla odbiorcy.
Czytanie
Na poziomie podstawowym uczeń:
- czyta teksty cicho i rozumie ich ogólny sens, rozpoznaje ich funkcję metajęzykową,
- płynnie czyta teksty głośno, poprawnie artykułuje i akcentuje wyrazy, stosuje
intonację zdaniową,
- rozróżnia teksty artystyczne i użytkowe, poetyckie i prozatorskie,
- nazywa elementy świata przedstawionego utworu w opowiadaniu, baśni,micie, legendzie,
- rozumie pojęcia: narrator, bohater, podmiot liryczny, świat przedstawiony,odbiorca, przenośnia, epitet, porównanie, uosobienie, zwrotka, refren, rym,wers,
- odczytuje dane z artykułu, instrukcji, przepisu, ogłoszeń, map, schematu,notatek, wykresu.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- czyta teksty cicho, rozumie ich sens na poziomie semantycznym i odkrywa ich sensy przenośne,
- podczas głośnego czytania, stosując zasady wyrazistej artykulacji i intonacji, podkreśla rozumienie sensu utworu,
- rozpoznaje cechy charakterystyczne różnych tekstów kultury (teksty literackie,użytkowe, publicystyczne,
popularnonaukowe, przedstawienia teatralne i filmy, przekazy ikoniczne),
- analizuje elementy świata przedstawionego w utworze,
- posługuje się terminami: narrator, bohater, podmiot liryczny, świat przedstawiony,odbiorca, przenośnia, epitet, porównanie, zwrotka, refren, rym, wers,
- odczytuje i potrafi wykorzystać dane z artykułu, instrukcji, przepisu, ogłoszeń, map, schematu, notatek, wykresu.
Słuchanie
Na poziomie podstawowym uczeń:
- koncentruje uwagę podczas słuchania dłuższej wypowiedzi,
- rozumie sens słyszanych poleceń, instrukcji i innych wypowiedzi nauczyciela oraz uczniów w takim stopniu, by umieć je zrekonstruować,
- odróżnia informacje ważne od mniej ważnych w słyszanych wypowiedziach,na podstawie słuchanego tekstu potrafi sformułować pytania dotyczące najważniejszych jego treści,
- rozumie intencje nadawcy wypowiedzi.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- słuchając tekstu artystycznego, rozumie sens dosłowny oraz przenośny,
- umiejętnie słucha poleceń, instrukcji i innych wypowiedzi nauczyciela oraz uczniów, tak że potrafi samodzielnie zanotować treść lub najważniejsze myśli zawarte w tych wypowiedziach,
- potrafi wykorzystać informacje zawarte w wysłuchanym tekście do tworzenia własnego tekstu.
Pisanie
Na poziomie podstawowym uczeń:
- buduje poprawnie pod względem logiczno -składniowym wypowiedzenia pojedyncze i złożone, łączy je w spójną wypowiedź na określony temat,
- potrafi zredagować opowiadanie z dialogiem, opis przedmiotu, krajobrazu, kartę pocztową, list, telegram, zaproszenie, zawiadomienie,
- opisuje cechy wyglądu i charakteru postaci fikcyjnej lub literackiej,
- wybiera z tekstu najważniejsze informacje i zapisuje je w formie kilkuzdaniowej notatki,
- streszcza teksty fabularne,
- uzupełnia notatki w formie tabeli, wykresu, schematu,
- tworzy plan ramowy w formie zdań oznajmujących, pytających lub równoważników zdań,
- potrafi przyporządkować wydarzenia szczegółowe do punktów planu głównego,
- stosuje zasady ortografii i interpunkcji,
- stosuje zasady estetycznego zapisu tekstu,
- dzieli wypowiedzi na części kompozycyjne.
Na poziomie ponadpodstawowym uczeń:
- buduje spójne wypowiedzi na określony temat, stosując wypowiedzenia różniące się pod względem składniowym i słownictwo adekwatne do sytuacji komunikacyjnej oraz celu wypowiedzi,
- pisze sprawozdanie z imprezy szkolnej, instrukcję, przepis, regułę,
- stara się jak najpełniej opisać postać literacką lub rzeczywistą (przedstawiając jej cechy wyglądu, osobowości i charakteru),
- potrafi stworzyć notatkę w formie wypowiedzi ciągłej, tabeli,
- tworzy plan ramowy i szczegółowy, swobodnie go przekształca,
- świadomie stosuje elementy świata przedstawionego w opowiadaniu twórczym, baśni, legendzie, zachowuje ich cechy gatunkowe,
- dokonuje korekty napisanego przez siebie tekstu,
- dba o układ graficzny, czytelność i estetykę zapisu.
SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY V
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:
Mówienie
- nawiązuje kontakt werbalny z kolegami i nauczycielem,
- formułuje pytania i odpowiedzi odpowiednie do sytuacji komunikacyjnej,
- potrafi samodzielnie połączyć kilka zdań w logiczną wypowiedź,
- zachowuje porządek chronologiczny w opowiadaniu i streszczeniu,
- nazwa cechy, opisując przedmioty, krajobraz, wygląd postaci,
- potrafi zastosować słownictwo wyrażające prośbę i polecenie, zaproszenie, przeprosiny,
- potrafi opanować pamięciowo tekst prozatorski lub poetycki,
- zna najważniejsze zasady poprawności językowej, dzięki którym jego wypowiedzi są zrozumiałe dla odbiorcy,
- stosuje się do zaleceń nauczyciela w doskonaleniu umiejętności komunikacji werbalnej,
- zna podstawowe niewerbalne środki wypowiedzi wzbogacające komunikat werbalny.
Czytanie
- czyta teksty cicho i rozumie ich ogólny sens,
- czyta teksty głośno i z pomocą nauczyciela stara się poprawnie akcentować oraz artykułować wyrazy,
- zna zasady intonacji zdaniowej,
- zna podział tekstów na artystyczne i użytkowe, prozatorskie i poetyckie,
- zna podstawowe pojęcia związane ze światem przedstawionym utworu (opowiadania, baśni, legendy, mitu),
- odczytuje dane z różnych przekazów informacji (instrukcja, zaproszenie, schemat).
Słuchanie
- słucha i rozumie sens poleceń oraz prostych instrukcji,
- odróżnia informacje ważne od mniej ważnych w słuchanym tekście,
- potrafi sformułować pytania zamknięte do najważniejszych treści słyszanej wypowiedzi,
- rozumie intencję nadawcy wypowiedzi.
Pisanie
- buduje wypowiedzenia proste i złożone, kilkuzdaniowe wypowiedzi na określony temat,
- redaguje proste opowiadanie z dialogiem,
- streszcza nieskomplikowane teksty fabularne,
- zna podstawowe cechy tekstów użytkowych (list, telegram, zaproszenie, ogłoszenie),
- nazywa cechy wyglądu postaci fikcyjnej lub rzeczywistej, zna zasady opisu cech charakteru postaci,
- w najprostszej formie zapisuje informacje wybrane z tekstu,
- zapisuje informacje w tabeli, na schemacie i wykresie,
- tworzy plan ramowy, a z pomocą nauczyciela dopisuje wydarzenia szczegółowe,
- zna podstawowe zasady ortografii i interpunkcji,
- stosuje zasady estetycznego zapisu,
- zna zasady organizacji i kompozycji wypowiedzi pisemnej.
Nauka o języku
- stosuje wiedzę językową w zakresie:
1. słownictwa (dobiera wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne z podanych w rozsypance, zna wybrane związki frazeologiczne pochodzenia biblijnego i mitologicznego, przysłowia),
2. składni (z pomocą nauczyciela rozpoznaje rodzaje wypowiedzeń – pojedyncze, złożone, zdanie, równoważnik zdania, zna różne typy wypowiedzeń
– oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe, zauważa zespoły składniowe w wypowiedzeniu pojedynczym, rysuje wykres graficzny zdania pojedynczego, zna zasady interpunkcji zdania pojedynczego i wypowiedzenia złożonego),
3. fleksji (z pomocą nauczyciela rozpoznaje formę i funkcję odmiennych i nieodmiennych części mowy przewidzianych w programie nauczania),
4. fonetyki (zna alfabet, dzieli wyrazy na głoski, litery, sylaby, z pomocą nauczyciela zauważa różnicę między wymową a zapisem samogłosek nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, zna sposoby oznaczania miękkości głosek).
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:
Mówienie
- uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej,
- angażuje się w rozmowę na określony temat,
- buduje kilkuzdaniowe wypowiedzi ustne,
- opowiada, streszcza i opisuje, używając odpowiednio dobranego słownictwa,
- buduje wypowiedzi o charakterze prośby, polecenia,
- używa odpowiedniego słownictwa, formułując zaproszenie, prośbę, przeprosiny, odmowę,
- wygłasza z pamięci teksty prozatorskie lub poetyckie, zwraca uwagę na słowa -klucze, zmienia tempo, posługuje się pauzą,
- pracuje nad poprawnością językową wypowiedzi,
- doskonali umiejętności komunikacji werbalnej, stosując się do zaleceń nauczyciela,
- wzbogaca komunikat werbalny pozajęzykowymi środkami wyrazu.
Czytanie
- rozumie ogólny sens tekstów czytanych cicho, zauważa ich sens metaforyczny,
- płynnie czyta teksty głośno, poprawnie artykułuje i akcentuje wyrazy,
- stosuje zasady intonacji zdaniowej,
- rozróżnia teksty artystyczne i użytkowe, prozatorskie i poetyckie,
- rozumie podstawowe pojęcia związane ze światem przedstawionym utworu
fabularnego oraz ze stylistyką i rytmizacją tekstu poetyckiego,
- wyszukuje, rozpoznaje i rozumie informacje zawarte w artykule, instrukcji, schemacie, notatce, wykresie.
Słuchanie
- potrafi zrekonstruować sens słyszanych wcześniej poleceń, instrukcji, innych wypowiedzi,
- selekcjonuje i wykorzystuje usłyszane informacje w samodzielnie tworzonym tekście,
- na podstawie słyszanego tekstu potrafi sformułować pytania zamknięte do najważniejszych jego treści.
Pisanie
- pisze wypowiedzi o charakterze artystycznym (opowiadanie z dialogiem, opis) i użytkowym (list, telegram, zaproszenie, zawiadomienie),
- opisuje cechy zewnętrzne i wewnętrzne postaci fikcyjnej lub rzeczywistej,
- zapisuje najważniejsze informacje w formie kilku zdań, wpisu danych w tabelę, na schemacie, wykresie,
- pisze streszczenie utworu,
- tworzy plan ramowy, a z pomocą nauczyciela plan szczegółowy,
- zna i stosuje zasady ortografii i interpunkcji,
- stosuje zasady estetycznego zapisu oraz organizacji i kompozycji wypowiedzi
pisemnej.
Nauka o języku
- stosuje wiedzę językową w zakresie:
1. słownictwa (dopisuje wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne, wyjaśnia znaczenie i pochodzenie wybranych frazeologizmów biblijnych i mitologicznych, przysłów, powiedzeń),
2. składni (rozpoznaje rodzaje wypowiedzeń – pojedyncze i złożone, zdanie,równoważnik zdania, wyróżnia różne ich typy – oznajmujące, pytające,rozkazujące, wykrzyknikowe, wskazuje zespoły składniowe w zdaniu,rysuje wykres graficzny zdania pojedynczego),
3. fleksji (zna podstawowe formy i funkcje odmiennych i nieodmiennych części mowy przewidzianych w programie nauczania),
4. fonetyki (posługuje się alfabetem, poprawnie artykułuje głoski, uwzględnia różnicę między zapisem a wymową samogłosek nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, oznacza miękkość głosek przez i oraz kreseczkę).
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:
Mówienie
- podtrzymuje kontakt werbalny z kolegami i nauczycielem, aby wykonać,sprawdzić i poprawić powierzone mu zadanie indywidualne,
- aktywnie uczestniczy w dyskusji na tematy związane z codziennymi sytuacjami,
- samodzielnie wypowiada się na temat przeczytanych lektur,
- argumentuje swoje stanowisko, odwołując się do doświadczeń życiowych oraz przeczytanego tekstu,
- opowiada i opisuje, stosując odpowiednie słownictwo,
- posługuje się komunikatem różnego typu, wygłaszając tekst z pamięci, zwraca uwagę na ważne jego treści, zmusza odbiorcę do refleksji,
- stosuje się do norm językowych.
Czytanie
- czyta teksty cicho, rozumiejąc ich sens na poziomie semantycznym, oraz odkrywa znaczenia przenośne,
- stosuje zasady wyrazistej artykulacji i intonacji w czasie płynnego czytania głośnego tekstów literackich,
- rozpoznaje i wskazuje charakterystyczne cechy różnych tekstów kultury (teksty literackie, użytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe, przedstawienia teatralne i filmy, przekazy ikoniczne),
- rozpoznaje i omawia elementy świata przedstawionego w utworze fabularnym,
- odczytuje i wykorzystuje dane z artykuł, instrukcji, schematu, tabeli, wykresu itp.
Słuchanie
- słuchając tekstu artystycznego, rozumie jego sens przenośny,
- słucha poleceń, instrukcji, innych wypowiedzi uczniów i nauczyciela w celu sporządzania samodzielnych notatek,
- wybiera i wykorzystuje informacje ze słyszanego tekstu dla stworzenia własnej wypowiedzi.
Pisanie
- korzystając z pomocy nauczyciela, buduje spójne wypowiedzi odpowiednie do sytuacji nadawczo -odbiorczej, stosując właściwe słownictwo i struktury składniowe,
-redaguje teksty użytkowe, takie jak: sprawozdanie, instrukcja, przepis,
- charakteryzuje jak najpełniej postać literacką lub rzeczywistą, podaje i opisuje cechy wyglądu, osobowości i charakteru,
- notuje informacje w wybranej formie (wypowiedź kilkuzdaniowa, tabela, schemat), stosuje zasadę zwięzłości,
- tworzy plan ramowy, szczegółowy i swobodnie go przekształca,
- stosuje charakterystyczne elementy świata przedstawionego oraz właściwą jego konstrukcję w opowiadaniu, baśni, legendzie,
- dba o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną pisanej wypowiedzi.
Nauka o języku
- umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie:
1. słownictwa (stosuje w zdaniu wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne,wykorzystuje wybrane frazeologizmy biblijne i mitologiczne, przysłowia,powiedzenia w wypowiedziach ustnych i pisemnych),
2. składni (rozpoznaje i nazywa rodzaje wypowiedzeń – pojedyncze, złożone,zdania, równoważniki zdań, typy wypowiedzeń – oznajmujące, pytające,rozkazujące, wykrzyknikowe, wyróżnia zespoły składniowe w wypowiedzeniu
pojedynczym, rysuje wykres graficzny zdania pojedynczego,stosuje zasady interpunkcji zdania pojedynczego i złożonego),
3. fleksji (poprawnie stosuje odmienne i nieodmienne formy przewidzianych w programie nauczania części mowy, trafnie nazywa ich funkcję),
4. fonetyki (posługuje się alfabetem, stosuje wiadomości dotyczące różnicy między wymową a zapisem samogłosek nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, poprawnie zapisuje zmiękczenia).
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:
Mówienie
- nawiązuje i podtrzymuje kontakt werbalny z kolegami oraz nauczycielem, aby skorygować lub udoskonalić
powierzone zadanie indywidualne czy zespołowe,
- udziela twórczych wskazówek, instrukcji co do sposobu pracy grupy, istotnych dla rozwiązania zadania, wykonania polecenia,
- prowadzi (rozpoczyna, podtrzymuje, kończy) rozmowę na temat codziennych sytuacji,
- stawia problemowe pytania dotyczące przeczytanej lektury,
- argumentuje swoje stanowisko w rozmowie, powołując się na tekst kultury, ustosunkowuje się do wypowiedzi innych kolegów, rozwija problem przez porównanie innych znanych mu tekstów,
- twórczo opowiada i opisuje,
- dostosowuje rodzaj komunikatu do sytuacji nadawczo -odbiorczej i celu wypowiedzi,
- wygłaszając tekst z pamięci, wskazuje na funkcję ekspresywną i metajęzykową utworu,
- dokonuje korekty własnej wypowiedzi.
Czytanie
- czyta teksty cicho i rozumie ich sens na poziomie semantycznym oraz krytyczno -twórczym,
- płynnie czyta głośno i podkreśla sensy utworu ważne dla rozumienia na poziomie semantycznym i krytycznym,
- analizuje charakterystyczne cechy różnych tekstów kultury,
- analizuje elementy świata przedstawionego w utworze,
- odczytuje, przetwarza, wykorzystuje dane z artykułu, instrukcji, schematu,wykresu, tabel itp.
Słuchanie
- słuchając tekstu artystycznego, zauważa i analizuje jego sens przenośny,
- słucha poleceń, instrukcji w celu samodzielnego lub zespołowego wykonania zadania; innych wypowiedzi uczniów i nauczyciela w celu sporządzania samodzielnych notatek,
- słuchając tekstu, analizuje informacje w celu wykorzystania ich we własnej wypowiedzi.
Pisanie
- samodzielnie buduje spójne wypowiedzi dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,dobierając słownictwo i struktury składniowe świadczące o systematycznym kształceniu kompetencji językowych,
- pisze pełną charakterystykę postaci fikcyjnej lub rzeczywistej, przedstawiając oprócz cech osobowości i charakteru motywy jej postępowania, dokonuje oceny postaw bohatera,
- dopasowuje formę notatki do rodzaju zapisanych informacji,
- komponuje i pisze opowiadanie, baśń, legendę z zachowaniem ich cech gatunkowych,
- dba o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną pisanej wypowiedzi.
Nauka o języku
- sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie:
1. słownictwa (stosuje wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne, związki frazeologiczne pochodzenia biblijnego lub mitologicznego, przysłowia i powiedzenia w tekście, wzbogacając język wypowiedzi),
2. składni (klasyfikuje wypowiedzenia – pojedyncze, złożone, zdania, równoważniki zdania, wypowiedzenia oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe – stosuje je w dłuższej wypowiedzi, analizuje budowę
logiczno -składniową zdania pojedynczego – wyróżnia zespoły składniowe, rysuje wykres graficzny, stosuje poprawny szyk wyrazów w zdaniu, dba o poprawną interpunkcję wypowiedzenia pojedynczego i złożonego),
3. fleksji (poprawnie stosuje w wypowiedziach ustnych oraz pisemnych formy odmiennych i nieodmiennych części mowy przewidzianych w programie nauczania, analizuje ich funkcję w zdaniu),
4. fonetyki (bezbłędnie posługuje się alfabetem, swobodnie stosuje wiadomości dotyczące różnicy między wymową a zapisem samogłosek nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, poprawnie zapisuje zmiękczenia).
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:
Mówienie
- formułuje twórcze uwagi, polecenia, instrukcje, dzięki czemu uczestniczy w planowaniu, usprawnianiu, kontrolowaniu i ocenie pracy zespołu czy grupy,
- rozpoczyna rozmowę na temat lektury od postawienia problemu,
- tworzy bezbłędne pod względem językowym komunikaty,
- wygłasza teksty z pamięci, dokonując analizy i interpretacji ważniejszych jego sensów,
- umiejętnie, w zależności od sytuacji komunikacyjnej, wykorzystuje werbalne i niewerbalne środki językowe.
Czytanie
- czyta ze zrozumieniem na poziomie semantycznym i krytycznym różne teksty kultury nieobjęte listą lektur przewidzianą w programie nauczania,
- interpretuje elementy świata przedstawionego i kompozycję utworu literackiego.
Słuchanie
- dokonuje analizy i interpretacji niektórych sensów przenośnych słuchanego tekstu artystycznego (również spoza listy lektur objętej programem),
- słuchając różnych tekstów, dokonuje selekcji informacji w celu wykorzystania ich w sytuacjach nietypowych.
Pisanie
- wykazuje się samodzielnością, twórczym ujęciem tematu, pomysłową formą, przemyślaną kompozycją i poprawnością językową w wypowiedziach pisemnych,
- proponuje własne, ciekawe i urozmaicone pod względem graficznym formy notatek,
- podejmuje próby formułowania wypowiedzi na temat przeczytanych lektur.
Nauka o języku
- świadomie stosuje wiedzę językową w zakresie treści materiałowych przewidzianych programem nauczania słownictwa, składni, fleksji, fonetyki,
- poszerza wiedzę językową o treści wykraczające poza przewidziane programem nauczania w klasie V,
- wykazuje się szczególną dbałością o zachowanie norm poprawnościowych w wypowiedziach ustnych i pisemnych.
Formy sprawdzania wiadomości i umiejętności uczniów:
I. Prace pisemne:
a) prace klasowe:
• prace stylistyczne – jedno lub dwa wypracowania w semestrze zapowiedziane
i zapisane w dzienniku tydzień wcześniej
Praca stylistyczna nie może zawierać mniej niż 6 (kl. IV), 8 (kl. V), 10 (kl. VI) zdań. W
przypadku mniejszej objętości nie zalicza się punktów za poprawność językowo -stylistyczną,
ortograficzną i interpunkcyjną.
W oparciu o pisemną opinię poradni psychologiczno -pedagogicznej uczniom dysortograficznym nie obniża się punktów za poprawność ortograficzną, a „zalicza się” je na korzyść ucznia, jeżeli praca jest estetyczna i czytelna.
Kryteria oceniania:
I. Zgodność pracy z tematem i jego rozwinięciem punktacja
1. Praca częściowo zgodna z tematem 0 - 1p
2. Tekst jest w pełni zgodny z tematem 0 - 1p
II. Treść i forma wypowiedzi
1. Trafny i celowy dobór przykładów 0 - 1p
2. Sformułowanie charakterystycznego dla danej wypowiedzi wstępu i zakończenia 0 – 1p.
3. Dobór elementów charakterystycznych dla danej formy wypowiedzi 0 - 1p
III. Kompozycja pracy
1. Tekst posiada kompozycję trójdzielna z zachowaniem odpowiednich proporcji 0 - 1p
2. Tekst jest spójny (językowe nawiązania pomiędzy poszczególnymi częściami pracy) 0 - 1p
3. Tekst jest logicznie uporządkowany i stanowi spójną całość 0 - 1p
IV. Poprawność językowo- stylistyczna 0 – 4p
1. 3 błędy językowe – 4p
2. 4 błędy językowe – 3p
3. 5 błędów językowych – 2p
4. 6 błędów językowych – 1p
5. 7 i więcej błędów językowych - 0p
V. Zapis
1. Ortografia jest poprawna (dopuszczalne 3 błędy- 3p, 4 błędy – 2p, 5 błędów – 1 p) *0 - 3p
2. Interpunkcja jest poprawna (dopuszczalne 4 błędy-2 p, 5 błędów – 1 p) 0 - 2p
3. Estetyka pracy (przejrzysty układ graficzny i czytelność zapisu) 1p
Liczba punktów do zdobycia 20p
*1 błąd pierwszorzędny = 2 błędy drugorzędne; w przypadku uczniów z orzeczeniem o dysleksji dopuszczalne są 4 błędy)
Oceny:
20 pkt. – cel
19-18 pkt. – bdb
17-15 pkt. – db
14-10 pkt. – dst
9-6 pkt. – dop.
5-0 pkt. – ndst.
• sprawdziany ortograficzne (dyktanda) – przeprowadzane trzy lub cztery razy w ciągu semestru po wcześniejszym przygotowaniu trudnego słownictwa i zasad pisowni. Dyktanda układane będą na podstawie wyrazów znanych dzieciom.
kryteria oceniania: cel – bez błędu ort. i int.
bdb – praca z 1 bł. ort.
db - praca z 2 bł. ort.
dst - praca z 3-4 bł. ort.
dop - praca z 5-6 bł. ort.
ndst – 7 bł. i powyżej
*3 błędy interpunkcyjne = 1 błąd ortograficzny
1 błąd ortograficzny pierwszorzędny = 2 błędy ortograficzne drugorzędne
błędy drugorzędne określane są w zależności od omawianego w danej klasie materiału i zasad
ortograficznych sprawdzanych poprzez dyktando 12
• test sumujący – jeden pod koniec każdego semestru – umiejętności literackie,
językowe i ortograficzne.
Sprawdziany gramatyczne – 1 lub 2 w semestrze – zakres umiejętności gramatycznych, poprzedzonych nabywaniem wiedzy i umiejętności podczas zajęć.
Kryteria oceniania:
więcej niż 100% - celujący
95% - 100% - bardzo dobry+
90% - 94% - bardzo dobry
86% -89% - bardzo dobry-
78% - 85% - dobry +
72% - 77% - dobry
67% - 71% - dobry-
61% - 66% - dostateczny+
56% - 60% - dostateczny
50% - 55% - dostateczny-
45% - 49% - dopuszczający+
40% - 44% - dopuszczający
35% - 39% - dopuszczający -
poniżej 34% - ocena niedostateczna
• kartkówki – obejmują materiał nauczania z 2 – 3 lekcji wstecz.
Mogą, ale nie muszą być wcześniej zapowiadane.
b)prace domowe:
• prace stylistyczne – sprawdzamy i oceniamy dwie w semestrze, kryteria oceniania jak w przypadku pracy stylistycznej.
• różne formy notatek z lekcji – sprawdzamy i oceniamy co najmniej dwie.
kryteria oceniania: zgodność z poleceniem, poprawność ortograficzna i interpunkcyjna, poprawność językowo - stylistyczna
2.Wypowiedzi ustne:
a) czytanie – 2 razy w semestrze, oceniamy: płynność, wyrazistość, respektowanie znaków
interpunkcyjnych,
b) opowiadanie (wypowiedzi ustne na zadany temat) – raz w semestrze, oceniamy:
zgodność z treścią utworu, kompozycję wypowiedzi, poprawność językową, płynność.
Kryteria oceniania:
Stopień celujący:
Ucznia otrzymującego ocenę celującą obowiązują wymogi takie jak na ocenę bardzo dobrą, a ponadto:
- wypowiedź spójna, logiczna, bezbłędna językowo i wykazująca się wysokim poziomem merytorycznym,
- krytycyzm, śmiałość argumentacji, samodzielność myślenia,
- umiejętne i swobodne posługiwanie się pojęciami abstrakcyjnymi oraz specjalistycznymi,
- zajęcie aktywnego stanowiska nadawcy i odbiorcy komunikatu werbalnego, wzbudzenie zainteresowania słuchaczy.
Stopień bardzo dobry:
- wykazanie się bardzo dobra znajomością tekstu,
- tworzenie precyzyjnych i spójnych wypowiedzi (logiczny układ całości, wyraźne
zaznaczenie wstępu, rozwinięcia i wniosków),
- umiejętność zaprezentowania własnego stanowiska i punktu widzenia, dojrzała i
przemyślana argumentacja,
- dokonywanie uogólnień, samodzielność sądów i spostrzeżeń,
- bogaty zasób słownictwa, sprawne posługiwanie się nowo poznanymi terminami i pojęciami,
- wypowiadanie się zgodne z normą językową,
- właściwe tempo i intonacja wypowiedzi,
- komunikatywność przekazu,
- kultura wypowiedzi.
Stopień dobry:
- swobodne i sensowne wypowiadanie się zgodne z tematem,
- samodzielne formułowanie logicznych wniosków,
- uchwycenie zależności między zjawiskami,
- dbanie o spójność i przejrzystość wypowiedzi,
- wyrażanie i uzasadnianie własnego stanowiska w trakcie prowadzonej dyskusji,
- celowe wprowadzenie do wypowiedzi nowo poznanych słów, związków frazeologicznych, termonów teoretyczno - literackich,
- tworzenie logicznych wypowiedzi wielozdaniowych,
- poprawne konstruowanie zdań złożonych,
- właściwe tempo i intonacja wypowiedzi.
Stopień dostateczny:
- trafna, samodzielna, ale zbyt krótka wypowiedź zgodna z określonym tematem, poprawna merytorycznie (z niewielkimi usterkami stylistycznymi), w większości odtwórcza, uproszczona,
- próby argumentowania własnego stanowiska w dyskusji i formułowania wniosków,
- poprawne słownictwo, unikanie stylu potocznego,
- na ogół poprawne konstrukcje składniowe.
Stopień dopuszczający:
- odtwórcza prezentacja wiadomości,
- nieumiejętność selekcjonowania materiału, wypowiedź nieuporządkowana,
- tworzenie logicznej wypowiedzi jednozdaniowej, próby formułowania wypowiedzi kilku zdaniowej, wspomagane przez nauczyciela (pytania pomocnicze),
- ubogi zasób słownictwa, częste posługiwanie się stylem potocznym,
- na ogół poprawne pod względem składniowym budowanie zdań.
Stopień niedostateczny:
- otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań na ocenę dopuszczającą.
c) recytacja – raz w semestrze, oceniamy stopień pamięciowego opanowania tekstu,
respektowanie znaków interpunkcyjnych, właściwą dykcję i artykulację oraz interpretacje głosową tekstu. Oceniamy również pamięciowe opanowanie recytacji podczas wystąpień publicznych oraz konkursów recytatorskich.
Kryteria oceniania:
Stopień celujący:
otrzymuje uczeń, który spełnia kryteria na ocenę bardzo dobrą oraz wymogi dodatkowe:
- ciekawa interpretacja głosowa, uwzględniająca charakter tekstu,
- oryginalność, ekspresja, „pomysł” na tekst,
- wzbudzenie zainteresowania słuchaczy.
Stopień bardzo dobry:
otrzymuje uczeń, który spełnia kryteria na ocenę dobra oraz dodatkowe wymogi:
- interpretacja głosowa uwzględniająca specyfikę utworu (np. temat, kompozycję, nastrój).
Stopień dobry:
- dobre opanowanie pamięciowe tekstu (nieliczne błędy:1-2),
- właściwa artykulacja, dykcja i intonacja,
- próba interpretacji głosowej zgodnej z charakterem utworu.
Stopień dostateczny:
- poprawne wygłoszenie tekstu z pamięci (dopuszczalne 4 drobne pomyłki),
- wyraźne wygłoszenie tekstu,
- próba zachowania odpowiedniego tempa wypowiedzi.
Stopień dopuszczający:
- słabe opanowanie pamięciowe tekstu (około 60-70%),
- wyraźne wygłoszenie utworu, uwzględniając przestankowanie.
Stopień niedostateczny:
otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymogów na ocenę dopuszczającą.
d) wypowiedzi kilku zdaniowe – premiowane plusami:
(5 plusów – 5, 4 plusy – 4, 3 plusy – 3)
3.Działania praktyczne – podejmowane przez ucznia, zarówno podczas pracy na lekcji, jak
też w obrębie dodatkowych prac domowych.
Kryteria oceny:
- swobodne odwoływanie się do zdobytej wiedzy (znajomość pojęć i terminów, stosowne do sytuacji praktyczne ich używanie),
- umiejętne korzystanie z różnych źródeł informacji oraz ocena przydatności zgromadzonych materiałów, świadome ich selekcjonowanie,
- wykazanie się twórczym myśleniem, inwencją, oryginalnością,
- obrazowe i logiczne prezentowanie efektów działań swoich lub grupy, dobieranie odpowiednich środków wyrazu , spontaniczność, kreatywność,
- zwięzłe, interesujące przedstawienie i uzasadnienie stanowiska grupy, swoboda wypowiedzi,
- duże zaangażowanie w prace grupy,
- śmiałe otwarte prezentowanie swoich przemyśleń, pomysłów, rozwiązań,
- uwzględnianie tez, sądów argumentów, wniosków proponowanych przez innych;
- wykorzystanie indywidualnych predyspozycji, uzdolnień, np. barwa głosu, ekspresja, mimika (mowa ciała) podczas prezentacji działań praktycznych,
- wskazywanie związków i odrębności między literatura piękną a innymi dziedzinami
sztuki (np. rzeźba, malarstwo, grafika, teatr, muzyka, gatunki publicystyczne, pantomima),
- duża atrakcyjność prezentacji, wywołująca zaciekawienie, zainteresowanie tematem,
problematyką,
- umiejętność przekonywania, sztuka kompromisu,
- zachowanie zasad kultury języka,
- wykonanie dodatkowych prac w czasie pozalekcyjnym,
- efektywna, spontaniczna i dobrowolna pomoc w nauce udzielona innym, np. kolegom z klasy.
Wykorzystanie powyższych kryteriów:
- ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń spełniający przynajmniej 1-2 ww. punktów,
- ocenę dostateczną – uczeń spełniający przynajmniej 3-4 ww. punktów,
- ocenę dobrą – uczeń spełniający przynajmniej 5-6 ww. punktów,
- ocenę bardzo dobrą – uczeń spełniający przynajmniej 7 z ww. punktów,
- ocenę celującą – uczeń szczególnie uzdolniony, spełniający większość ww. kryteriów w rożnym stopniu.
II. Zasady poprawiania ocen:
• uczeń ma prawo z własnej inicjatywy poprawić ocenę niedostateczną oraz dopuszczającą z prac klasowych pisemnych w terminie 1 tygodnia ( w szczególnych przypadkach dopuszczalny jest termin 2 tygodni np. z powodu długotrwałego leczenia, pobytu w szpitalu itp.),
• uczeń może poprawić daną pracę tylko raz ( dotyczy to również wypowiedzi ustnych, czytania opowiadania, recytacji),
• nauczyciel wstawia do dziennika zarówno ocenę negatywną jak i poprawioną,
• uczeń ma prawo poprawienia przewidywanej oceny rocznej (innej niż ocena niedostateczna), zgodnie z zasadami zapisanymi w WSO .
III. Motywowanie uczniów do postępów w nauce:
Nauczyciel:
• przedstawia jawne, jasne kryteria ocen,
• wyjaśnia uczniom zasady poprawiania ocen,
• nagradza twórczość i kreatywność uczniów,
• stawia przed uczniami zadania o różnym stopniu trudności,
• stosuje na lekcji metody aktywizujące i różnorodne formy pracy;
IV. Prawa i obowiązki ucznia:
( zapoznajemy ucznia z jego obowiązkami na początku roku szkolnego w formie ustnej bądź
zapisujemy w zeszycie przedmiotowym)
• uczeń jest zobowiązany do prowadzenia zeszytu przedmiotowego na bieżąco – notatki z lekcji, na których był nieobecny, muszą być uzupełnione w ciągu tygodnia,
• pisemne prace domowe muszą być prowadzone w zeszycie (brak zeszytu oznacza brak zadania domowego i w konsekwencji ocenę niedostateczną),
• za brak zadania domowego, w przypadku zgłoszenia tego faktu nauczycielowi, uczeń otrzymuje minus odnotowany w dzienniku; 3 minusy oznaczają ocenę ndst.; w przypadku niezgłoszenia nieprzygotowania nauczycielowi, uczeń otrzymuje ocenę ndst.,
• uczeń powinien posiadać na ławce podręcznik, egzemplarz omawianej lektury oraz inne pomoce zalecane przez nauczyciela; notoryczny brak w/w pomocy traktowany będzie jako lekceważenie obowiązków szkolnych i może wpłynąć na ocenę z zachowania,
• prace klasowe, sprawdziany z nauki o języku, sprawdziany ortograficzne (dyktanda) są obowiązkowe i poprzedzone tygodniową zapowiedzią; jeżeli z przyczyn losowych uczeń nie może ich napisać z całą klasą, powinien to uczynić w terminie tygodniowym od rozdania pracy,
• poprawa ocen niedostatecznych (patrz rozdz. II: Zasady poprawiania ocen),
• krótkie sprawdziany (kartkówki), obejmujące trzy ostatnie tematy mogą być niezapowiedziane,
• nauczyciel ma obowiązek sprawdzenia i oddania prac w ciągu dwóch tygodni,
• oceny są jawne i umotywowane przez nauczyciela, zarówno dla ucznia, jak i
rodziców,
• każdy uczeń ma prawo do zdobycia dodatkowych ocen za prace nadobowiązkowe
zlecone przez nauczyciela bądź podjęte ze swojej inicjatywy,
• uczeń zagrożony oceną niedostateczną na semestr bądź koniec roku szkolnego ma
możliwość jej poprawienia najpóźniej na dwa tygodnie przed radą klasyfikacyjną;
inne oceny nie podlegają poprawie (na ocenę końcową uczeń pracuje cały rok),
• jeśli uczeń opuścił 50% lekcji i brak jest podstaw do wystawienia oceny, nie jest
klasyfikowany i musi złożyć egzamin klasyfikacyjny w terminie ustalonym przez
dyrekcję szkoły, przed wyznaczoną komisją egzaminacyjną; taki uczeń otrzymuje na
miesiąc przed egzaminem zestaw zagadnień obowiązujących do zaliczenia
przedmiotu,
• uczeń trzykrotnie w ciągu semestru może zgłosić nieprzygotowanie do zajęć,
• aktywność ucznia na lekcji może być oceniana także w formie plusów, których
określona liczba (5) składa się na ocenę bardzo dobrą; brak aktywności na zajęciach
bądź brak orientacji w zadaniach wykonywanych na lekcji może być oceniany jako
minusy, których określona liczba (5) równa się ocenie niedostatecznej,
• uczeń przyłapany na próbie ściągania ma obniżona ocenę,
• uczeń, którego dłuższa forma wypowiedzi pisemnej jest niesamodzielna otrzymuje
ocenę niedostateczną;
-